el

Δημόσιες αναφορές δραστηριοτήτων

Η Ελβετική Αρχαιολογική Σχολή δημοσιεύει από το 2015 και μια ετήσια έκθεση των επιστημονικών της δραστηριοτήτων που απευθύνεται στο ευρύ κοινό. Η έκθεση, στο τέλος κάθε έτους, διατίθεται στο κοινό σε δύο εκδόσεις, στα Γαλλικά-Γερμανικά και στα Ελληνικά-Αγγλικά.

Αναφορά δραστηριοτήτων 2021

Παρόλες τις δυσκολίες που προέκυψαν εξαιτίας της πανδημίας Covid-19 και τις φοβερές πυρκαγιές που έπληξαν την Ελλάδα, και ιδιαίτερα την Εύβοια, το έτος 2021 χαρακτηρίστηκε από την επιθυμία επαναφοράς σε μια μορφή κανονικότητας, ιδίως όσον αφορά τις δραστηριότητες στο πεδίο. Έτσι, η Ελβετική Σχολή διεξήγαγε με επιτυχία ανασκαφές και έρευνες στην Αμάρυνθο και τις Ίλκιζες στην Εύβοια, καθώς και στο Ελλάνιο Όρος στο νησί της Αίγινας, αλλά και στα ανοιχτά των Αντικυθήρων.

Στην Αμάρυνθο, η ανασκαφική περίοδος του 2021 επέτρεψε την αποσαφήνιση της κάτοψης και των διαφορετικών φάσεων του ναού της Αρτέμιδος. Επίσης, ο αποθέτης της Ύστερης Αρχαϊκής εποχής που είχε αποκαλυφθεί το 2020 ανασκάφηκε σχεδόν πλήρως. Λόγω της εξαιρετικής κατάστασης διατήρησής του αλλά και του μεγάλου πλούτου του, η ανακάλυψη αυτή βρίσκεται ανάμεσα στις πιο εντυπωσιακές που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια στον Ελλαδικό χώρο και έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον των Ελβετικών και Ελληνικών μέσων ενημέρωσης.

Από τo 2021, η ανασκαφή της Αμαρύνθου ενισχύεται από ένα πρόγραμμα επιφανειακής έρευνας, στόχος του οποίου είναι να προσδιοριστεί η ένταξη του ιερού στο αρχαίο τοπίο. Παρά την έντονη αστικοποίηση της περιοχής, ερευνήθηκαν περισσότερα από 300 οικόπεδα στα ανατολικά της πόλης, εντός μίας έκτασης συνολικής επιφάνειας 12 km2. Εντοπίστηκαν και τεκμηριώθηκαν αρκετοί αρχαίοι οικισμοί και νεκροταφεία, καθώς και ίχνη της ιεράς οδού που συνέδεε την Ερέτρια με το Αρτεμίσιο.

Στη νότια Εύβοια, συνεχίστηκε το ερευνητικό πρόγραμμα εξερεύνησης των λεγόμενων «σπιτιών των δράκων» ή Δρακόσπιτων. Στο πλαίσιο αυτό, ανασκάφηκε το Δρακόσπιτο στη θέση Ίλκιζες, παρέχοντας πολύτιμα στοιχεία για τη χρονολόγηση και την λειτουργία του. Άλλα συγκροτήματα, μέσα και γύρω από την θέση Πάλλη-Λάκκα, αποτυπωθήκαν σχεδιαστικά, ενισχύοντας σημαντικά την κατανόησή μας για τα αινιγματικά αυτά κτίρια.

Εκτός από τις έρευνες στην περιοχή της Εύβοιας, δύο νέες έρευνες πεδίου προστέθηκαν το 2021 στο έργο της ΕΑΣΕ. Η πρώτη, που διεξάγεται σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων, στοχεύει στη συστηματική τεκμηρίωση των καταλοίπων της Εποχής του Χαλκού και της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου που βρίσκονται στην κορυφή του Όρους στο νησί της Αίγινας, στις πλαγιές του οποίου βρίσκεται το ιερό του Ελλανίου Διός.

Το δεύτερο ερευνητικό πρόγραμμα αφορά το ναυάγιο των Αντικυθήρων και αποσκοπεί στη νέα συστηματική του τεκμηρίωση. Στόχος του είναι η καλύτερη κατανόηση της εξέλιξης του ναυαγίου, προάγγελος νέων ερευνών στην θέση αυτή. Μια προπαρασκευαστική αποστολή πραγματοποιήθηκε από ομάδα δυτών τον Οκτώβριο του 2021, η οποία ερεύνησε την περιοχή γύρω από το ναυάγιο.

Οι δραστηριότητες πεδίου οι οποίες μόλις παρουσιάστηκαν, και οι οποίες φυσικά συμπληρώνονται από τις συνεχείς έρευνες των μελών της EΑΣΕ, αντικατοπτρίζουν το δυναμισμό που χαρακτηρίζει την Ελβετική αρχαιολογία στην Ελλάδα, την στιγμή που η χώρα γιορτάζει τη διακοσιοστή επέτειο της Ανεξαρτησίας της.

Αναφορά δραστηριοτήτων 2020

Το έτος 2020 ήταν από πολλές απόψεις μια ιδιαίτερη χρονιά: από τη μία πλευρά, η πανδημία του Covid-19 περιόρισε ριζικά τις δραστηριότητές μας και, από την άλλη, η ερευνητική ομάδα που συρρικνώθηκε αρκετά, κατάφερε σημαντικές ανακαλύψεις στο ιερό της Αμαρυσίας Αρτέμιδος στην Αμάρυνθο. Όλες οι δημόσιες δραστηριότητες έπρεπε δυστυχώς να ακυρωθούν, όπως η ετήσια ομιλία που είχε διοργανωθεί στην Αθήνα για τις 12 Μαρτίου, ο εορτασμός της 1ης Αυγούστου που συνήθως λαμβάνει χώρα στον κήπο της οικίας των ανασκαφών στην Ερέτρια, η δημόσια παρουσίαση των αποτελεσμάτων των ανασκαφών στην πλατεία της Αμαρύνθου, καθώς και η ετήσια συνέλευση του Συμβουλίου και των συνεργατών της ΕΑΣ που είχε προγραμματιστεί για τις 16 Νοεμβρίου. Παρομοίως, αναγκαστήκαμε να ακυρώσουμε όχι μόνον την « Ημέρα με Ανοιχτές Πύλες », αλλά και τις ιδιωτικές και δημόσιες ξεναγήσεις στις ανασκαφές της Αμαρύνθου.
Όταν η κατάσταση της δημόσιας υγείας βελτιώθηκε και ανακοινώθηκε η άρση των περιοριστικών μέτρων, αποφασίσαμε να διεξάγουμε την ανασκαφική περίοδο στην Αμάρυνθο, ωστόσο με ριζικά περιορισμένη ομάδα συνεργατών. Η συνηθισμένη πρακτική άσκηση των φοιτητών από ελβετικά Πανεπιστήμια δεν υλοποιήθηκε εξαιτίας της οδηγίας για αποφυγή άσκοπων μετακινήσεων. Έτσι, στις ανασκαφές της Αμαρύνθου έλαβαν μέρος κυρίως ντόπιοι εργατοτεχνίτες και φοιτητές από ελληνικά Πανεπιστήμια, που μπορούσαν να μετακινηθούν ευκολότερα. Κατά τη διάρκεια των ανασκαφών, από τις 20 Ιουλίου έως και τις 28 Αυγούστου, η ομάδα τήρησε πιστά όλα τα μέτρα προστασίας τόσο κατά την εργασία τους στον χώρο της ανασκαφής και στο Μουσείο, όσο και κατά τον ελεύθερο χρόνο τους. Χάρη στα μέτρα αυτά, αλλά και στην πρόθυμη συνεργασία όλων των συμμετεχόντων, αποφύγαμε περιπλοκές που να σχετίζονται με τον κορωνοϊό.

Οι ανασκαφές που διεξήχθησαν υπό την επίβλεψη των Tobias Krapf και Thierry Theurillat έφεραν, παρά τους προαναφερθέντες περιορισμούς, εκπληκτικά αποτελέσματα. Από τη μία πλευρά, ανάμεσα στην ανατολική και βόρεια στοά αποκαλύφθηκαν τρία μικρά οικοδομήματα σε σχήμα οἴκου· από την άλλη, εντοπίστηκε με βεβαιότητα ο ναός της Αρτέμιδος που αναζητείτο εδώ και πολύ καιρό. Στο δυτικό τμήμα του κτηρίου 6, το οποίο είχε μερικώς αποκαλυφθεί στις προηγούμενες ανασκαφές, βρέθηκε ένας αποθέτης με αναθήματα, ανάμεσα στα οποία ήταν κεραμικά σκεύη, μεταλλικά αντικείμενα, σκαραβαίοι, καθώς και άλλα μικροευρήματα. Παρόλο που η μελέτη του βόθρου, ο οποίος χρονολογείται πιθανότατα στο πέρασμα από τον 6ο στον 5ο αι. π.Χ., θα διαρκέσει αρκετά, ωστόσο είναι ήδη δυνατόν να παρουσιαστούν κάποια πρώτα πορίσματα.

Παρομοίως, το πρόγραμμα της υποβρύχιας έρευνας στον Όρμο της Κοιλάδας, που υποστηρίζεται από την ΕΑΣ, υλοποιήθηκε με περιορισμένο προσωπικό και σε συντομότερη διάρκεια, όπως θα διαβάσετε στην αναφορά των Julien Beck και Ανδρέα Σωτηρίου.

Οι προσωπικές μου έρευνες για τα αινιγματικά « Δρακόσπιτα » στη Νότια Εύβοια με οδήγησαν σε ένα νέο, μικρής εμβέλειας, πρόγραμμα, το οποίο στοχεύει στην αποσαφήνιση της χρονολόγησης και της χρήσης τους. Δυστυχώς, η προγραμματισμένη ανασκαφή στο Δρακόσπιτο στη θέση «  Ίλκιζες » των Στύρων ακυρώθηκε λόγω της πανδημίας, ωστόσο μια μικρή ομάδα αποτελούμενη από τους Chloé Chezeaux, Jérôme André και Tobias Krapf κατάφερε να πραγματοποιήσει έναν πρώτο καθαρισμό και μια τοπογραφική αποτύπωση του οικοδομήματος. Η ανασκαφή αναβάλλεται για το 2021.

Από φέτος, η σειρά δημοσιευμάτων Eretria, Fouilles et Recherches είναι πλουσιότερη: εκδόθηκαν οι τόμοι XXIV (Guy Ackermann, «La céramique d’époque hellénistique») και XXV (Thierry Theurillat, Guy Acker­mann, Marc Duret, Simone Zurbriggen, «Les thermes du centre»).

ERETRIA XXIV ERETRIA XXV

Αναφορά δραστηριοτήτων 2019

Στο τέλος ενός έτους πλούσιου σε ευρήματα, τα αποτελέσματα των ερευνών που διενήργησε η Ελβετική Αρχαιολογική Σχολή στην Ελλάδα (εφεξής ΕΑΣ) είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. Η ανασκαφή του Ιερού της Αμαρυσίας Αρτέμιδος στην Αμάρυνθο απορρόφησε το μεγαλύτερο μέρος των πόρων της ΕΑΣ. Η έκτακτη χρηματοδότηση από το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Οικονομίας, Εκπαίδευσης και Έρευνας επέτρεψε στη Σχολή να προχωρήσει στην αγορά ενός οικοπέδου στη δυτική πλαγιά του λόφου Παλαιοεκκλησιές, συνδέοντας έτσι, μέσα στα όρια του διευρυμένου πλέον αρχαιολογικού χώρου, το ιερό στην πεδιάδα με τον προϊστορικό οικισμό στην κορυφή. Το 2017 η ανακάλυψη επιγραφών που έφεραν το όνομα της θεάς αποκάλυψε την ακριβή θέση του ιερού της Αμαρυσίας Αρτέμιδος. Ένα θραύσμα ψηφίσματος που βρέθηκε φέτος επιβεβαιώνει την ταύτιση, καθώς κάνει αναφορά στο ιερό της θεάς « στην Αμάρυνθο ».

Στην Ερέτρια, οι ανασκαφές στο Γυμνάσιο ολοκληρώθηκαν με την τελευταία ανασκαφική περίοδο, ο στόχος της οποίας ήταν περιορισμένος, αλλά εξίσου σημαντικός. Ο στόχος ήταν να εντοπιστούν οι διάδρομοι άθλησης κοντά στο οικοδόμημα, κυρίως η παραδρομίς, η οποία μαρτυρείται σε επιγραφή, όπως και το στάδιο που υποθέτουμε ότι υπήρχε στην περιοχή. Οι γεωφυσικές έρευνες και οι επακόλουθες δοκιμαστικές τομές απέφεραν, για πρώτη φορά, αδιάσειστα στοιχεία για την ύπαρξη τέτοιων κατασκευών.

Ταυτόχρονα με τις δραστηριότητές της, η ΕΑΣ υποστηρίζει τις υποθαλάσσιες έρευνες στην παραλία Λαμπαγιαννά (Κοιλάδα, Πελοπόννησος), οι οποίες διενεργούνται υπό τη διεύθυνση του Julien Beck (Παν/μιο Γενεύης) και του Ανδρέα Σωτηρίου (Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων).

Η συλλογή δημοσιευμάτων Eretria, Ausgrabungen und Forschungen εμπλουτίζεται φέτος από τον τόμο XXIII. Στο βιβλίο της Kristine Gex παρουσιάζονται οι ανασκαφές και τα αρχαιολογικά λείψανα των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων από το οικόπεδο Μπουρατζά, στο κέντρο της Ερέτριας.

ERETRIA XXIII

Αναφορά δραστηριοτήτων 2018

Οι ανασκαφές στην Αμάρυνθο πραγματοποιήθηκαν από τις 25 Ιουνίου έως και τις 3 Αυγούστου σε υνσεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ευβοίας. Χάρη σε μια έκτακτη χρηματοδότηση από το Ομοσπονδιακό Υπουργείο της Ελβετίας για την Οικονομία, την Επιμόρφωση και την Έρευνα, αγοράστηκαν διάφορα οικόπεδα κοντά στον χώρο των ανασκαφών. Αυτό επέτρεψε την επέκταση των ανασκαφών προς τα δυτικά. Διάφορα μνημεία ήρθαν στο φως, μεταξύ των οποίων τα θεμέλια πιθανώς ενός βωμού, καθώς και αναθήματα που επιβεβαιώνουν την ταύτιση του ιερού με εκείνο της Αρτέμιδος. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει μία χάλκινη φαρέτρα που αναμφίβολα ανήκε σε αγαλματίδιο Αρτέμιδος.

Μια δεύτερη ανασκαφή πραγματοποιήθηκε στη Νότια Παλαίστρα της Ερέτριας από τις 13 Αυγούστου έως και τις 14 Σεπτεμβρίου. Κύριος στόχος των εργασιών ήταν η ακριβής χρονολόγηση των διαφόρων φάσεων του κτηρίου. Πρέπει να σημειωθεί η ανακάλυψη διαφόρων λατρευτικών πυρών.
Οι υποβρύχιες ανασκαφές στην παραλία Λαμπαγιαννά (Κοιλάδα, Πελοπόννησος) συνεχίστηκαν με επιτυχία. Το πρόγραμμα αυτό διεξήχθη υπό τη διεύθυνση της Δρος Αγγελικής Σίμωσι (τέως Προϊσταμένης της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων) και του Julien Beck (Πανεπιστήμιο της Γενεύης), σε συνεργασία με την Δέσποινα Κουτσούμπα (Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων).

Αναφορά δραστηριοτήτων 2017

Οι ανασκαφές στην Αμάρυνθο είχαν φέτος μεγάλο αντίκτυπο, γεγονός που επισημάνθηκε εντόνως και από τα διεθνή μέσα ενημέρωσης: δέκα χρόνια μετά την πρώτη «κασμαδιά» στο χώρο, κατορθώσαμε επιτέλους να επιβεβαιώσουμε με αδιάσειστες αποδείξεις ότι η μνημειώδης στοά που είχε αποκαλυφθεί κατά τις προηγούμενες ανασκαφικές περιόδους οριοθετεί το ιερό της Αμαρυσίας Αρτέμιδος. Αυτό αποδεικνύεται από μια σειρά κεραμίδων που φέρουν ενσφράγιστο το όνομα της θεάς και αρκετές λίθινες αναθηματικές επιγραφές προς τιμήν της τριάδας, Αρτέμιδος, Απόλλωνα και Λητούς που βρέθηκαν στο χώρο. Αυτές οι στήλες και βάσεις αγαλμάτων που αποκαλύφθηκαν σε επίχωση δίπλα από ένα πηγάδι μεταγενέστερης εποχής, βρίσκονταν αρχικά ιδρυμένες στον αύλειο χώρο του ιερού και κατά μήκος της στοάς, όπου εντοπίστηκε η θεμελίωση δεκαπέντε περίπου ανάλογων μνημείων.

Μια τρίτη και τελευταία ανασκαφική περίοδος πραγματοποιήθηκε το περασμένο καλοκαίρι στο Γυμνάσιο της Ερέτριας. Οι ανασκαφικές εργασίες επικεντρώθηκαν στις εγκαταστάσεις νότια της ανατολικής αυλής, όπου βρέθηκαν οι βραχίονες ενός μαρμάρινου αγάλματος, μεγαλύτερου του φυσικού, που πιθανότατα ανήκε σε Ρωμαίο αξιωματούχο.

Το πρόγραμμα επιφανειακής έρευνας στην πεδιάδα του Μαζίου, στα σύνορα μεταξύ Αττικής και Βοιωτίας, επίσης ολοκληρώθηκε. Το πρόγραμμα που υπστηρίζεται από την ΕΑΣΕ αποτελεί τον καρπό της συνεργασίας του Sylvian Fachard (Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα) με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Δυτικής Αττικής, Πειραιώς και Νήσων.

Οι υποβρύχιες ανασκαφές στην παραλία Λαμπαγιαννά (Όρμος Κοιλάδας, Πελοπόννησος) συνεχίστηκαν με επιτυχία και οδήγησαν στην ανακάλυψη αρκετών κατασκευών της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου. Αυτό το πρόγραμμα διευθύνεται από τον Julien Beck (Πανεπιστήμιο Γενεύης) και την Δέσποινα Κουτσούμπα (Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων).